Legalni i piratski softveri

softverOperativni sistem i svi programi koje koristimo, a koji govore kompjuterskom hardveru šta i kako da radi zovu se softveri.  S obzirom da je softver neko morao da napravi, to znači da bi od autora trebalo da dobijemo odobrenje da bi koristili neki od programa ili sistema.

Softveri mogu biti komercijalni, znači da se mora platiti za njihovo korišćenje, a postoje i besplatni, koji su raspoloživi svima.

Tehnički direktor Čikoma, Dragoslav Kenjić pojašnjava da u svakom slučaju, bilo da se radi o komercijalnim ili o besplatnim softverima, postoji licenca koja propisuje, između ostalog, i uslove korištenja.

Međutim u našoj zemlji vrlo često ne tražimo to odobrenje, odnosno ne kupujemo softver već se koriste piratski. Time se krši zakon, ali i više od toga.

Sandra Veličković sekretarka Ministarstva za informaciono društvo  napominje da je održavanje  računara koji rade sa nelegalnim softverima skuplje od cijene koštanja leganog softvera, prema nekim istraživanjima čak i do 60 odsto.

“Skuplji u smislu da se računari brže kvare, da ste često prinuđeni da ga servisirate, da samim tim korištenjem nelegalnog softvera skraćujete vijek upotrebe tog računara”, pojasnila je ona.

U kompanijama koje pored računarske opreme prodaju operativne sisteme i programe kažu da je osnovno pitanje zašto neko nudi piratski softver. Tvrde da korištenje takvog softvera može biti rizično.

Kenjić navodi da je moguće i da neko ko daje piratsku verziju može da ne da i originalnu instalacionu ili uz softver ubaci i neki kod kojim može snimati rad na tom računaru.

“Time se snimaju šifre koje kucamo za pristup facebooku ili bilo kojoj društvenoj mreži i na taj način ih napadač odnosno onaj koji ih je pripremio distruibuira”, objašnjava on.

S druge strane, iza legalnog softvera stoje kompanije koje garantuju bezbjednost.

Veličković ukazuje i na kršenje zakona kada se koristi nelegalni softver jer se ne poštuju prava intelektualne svojine, za šta su predviđene i kazne.

Nije teško provjeriti da li neko koristi legalan softver ili ne. Vrlo često proizvođači obezbjeđuju da softveri koji su oni radili mogu da se povežu sa njima da bi eventualno verifikovali neke eventualne popravke i provjere da li ih je automatski i distribuirao. Tokom te komunikacije moguće je da proizvađač verifikuje da na nečijem računaru ta kopija softvera nije legalna.

“Najčešće proizvođač softvera neće doći do nas i reći taj i taj ne koristi legalan softver. Međutim, može se desiti da neke od institucija koje su zadužene, a u slučaju da imaju dojavu ili prijavu da neko koristi nelegalan softver, mogu da odgovarajućim tehničkim metodama i traženjem odgovarajućih dokumentima dođu do nivoa utvrđivanja da li je neki softver legalan“, rekao je Kenjić.

Iako neke verzije operativnih sistema mogu koštati oko 300 eura, a program i po nekoliko hiljada, nije svaki legalan softver skup ako ste spremni da učite i prilagođavate se.

Sandra Veličković napominje da su komercijalni i softveri otvorenog koda (open source) legalni softveri, a kao prednost open sorce-a je navela vjerovatnoću da će u momentu instalacije biti besplatni.

Grupa pojedinaca je 1998. godine,  predstavila “open source” kojim je označen početak softvera koji se mogao slobodno preuzimati sa interneta i u isto vrijeme vidjeti i prepravljati njegov izvorni kod. Cilj otvorenog softvera je napraviti programe razumljivijim i dostupnim. Danas postoji mnogo otvorenog softvera koji obuhvataju skoro svaku vrstu softvera kao što su obrađivači teksta (OpenOffice.org), antivirusni programi (ClamAV), internet pretraživači (Mozilla Firefox), email klijente (KMail), obrađivač filma (VirtualDub), programi za zvuk (Media Player Classic), 3D grafički program za modeliranje (Blender 3D), obrađivači zvuka (Audacity), program za sažimanje podataka (7-Zip) kao i čitavi operativni sistemi (Linux, BSD/juniks itd.)

Ivan Blažević iz Telenora kaže da Linux operativni sistemi koji je takođe slobodnog koda i jako stabilan, koristi i Google čijih je 99 odsto servera na linuxu.

“Linux ma prednosti i u licenci. Zapravo da bi instalirali i koristili ovaj operativni sistem nisu vam potrebne licence za koju je potrebno izdvojiti određenu sumu novca. Jako je bitno da naglasite da je to slobodan softver.  Ovaj sistem moguće koristiti kao bilo koji drugi operativni sistem, ima sve mogućnosti kao i sam  Windows. U nekim granama je možda manje razvijen kao sto su dizajn i neki muzički softver”, objasnio je on.

Izvor: Emisija Surfuj pametno
Ukoliko želite da pogledate prilog o Twitteru pogledajte 9 emisiju prvog serijala Surfuj pametno

  • Comments

    1. ?Skuplji u smislu da se ra?unari br?e kvare, da ste ?esto prinu?eni da ga servisirate, da samim tim kori?tenjem nelegalnog softvera skra?ujete vijek upotrebe tog ra?unara? ovo nije tacno, svaki iole dobar serviser ce vam povtrditi da se compovi kvare nezavisno od softvera, kao i da popravke bilo koje vrste ne mogu skratiti vijek racunara.
      Piratski, tj kradeni, softver nije nista ni bolji ni gori od placenog/kupljenog To je samo pitanje morala, tj da li biste koristili TV koji je neko ukrao i prodao vam za sitan novac.

    Leave a Reply

    Your email address will not be published. Required fields are marked *

    *